SGKMevzuat.net

İŞVEREN

Özürlü Sigortalıların İstihdamına İlişkin Teşvik

İŞVERENİN 4857 SAYILI KANUNUN 30 UNCU MADDESİNİN ONUNCU FIKRASI KAPSAMINDA
ÖZÜRLÜ SİGORTALILARIN İSTİHDAMINA İLİŞKİN TEŞVİK
4857 S.K. MD. 30
İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu
işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına
uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu
kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
Yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki
işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.
Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununa tabi özürlü sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan özürlü sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73
üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden
hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası özürlü çalıştıran, yükümlü
olmadıkları halde özürlü çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir özürlü için prime esas
kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece
karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları
sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde
Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine
isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu
fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal
Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil
edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet
unsuru olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu
idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak
üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için
de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.

                                              G E N E L G E
                                                 2008 – 77
1- Genel Açıklamalar:
Bilindiği üzere, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesinin 10 uncu
fıkrasında, Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranların üstünde özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru
çalıştıran işverenlerin kontenjan fazlası işçiler için özürlü ve eski hükümlü çalıştırmakla yükümlü
olmadıkları halde özürlü çalıştıran veya çalışma gücünü % 80’den fazla kaybetmiş özürlüyü çalıştıran
işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir özürlü için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre
ödemeleri gereken işveren sigorta prim hisselerinin % 50’sinin kendilerince, % 50’sinin ise Hazinece
ödeneceği hükme bağlamış ve sözkonusu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar devredilen
Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığının 5/12/2003 tarihli, 16-303 Ek sayılı ve 9/3/2005 tarihli,
16-331 Ek sayılı Genelgeleri ile açıklanmıştır.
Bu defa, 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi, 26/5/2008 tarihli ve 26887 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanunun 2 nci maddesi ile değiştirilmiş olup, anılan maddenin;
birinci fıkrasında;
“İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü,
kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi
durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri
bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre
hesaplanır.”
dördüncü fıkrasında;
“Yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca
işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.”
altıncı fıkrasında ise;
“Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununa tabi özürlü sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14
üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan özürlü sigortalıların, aynı Kanunun 72
nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı
üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası özürlü
çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde özürlü çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir
özürlü için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin
yüzde ellisi Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için
işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet
belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına
ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren
hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken
primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin
gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim
tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate
alınmaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.”
hükümlerine yer verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesine 5763 sayılı Kanunla getirilen yukarıda belirtilen
hükümler, 1/7/2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olup, sözkonusu hükümlerin uygulanmasına
ilişkin Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerimizce yürütülecek işlemler aşağıda açıklanmıştır.
2- 4857 Sayılı Kanunun 30 uncu Maddesinde Düzenlenen Sigorta Primi İşveren Hissesi
Teşvikinden Yararlanılmasına İlişkin Usul ve Esaslar:
2.1- Kapsam;
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine 5763 sayılı Kanunla getirilen sigorta primi işveren
hissesi teşviki; özel sektöre ait işyerlerinde çalıştırılan özürlü sigortalıların, sigorta primine esas
kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hisselerinin, anılan maddede belirtilen
oran ve şartlar dahilinde Hazinece karşılanmasını düzenlemektedir.
Anılan maddenin altıncı fıkrasına göre, yalnızca özel sektör işverenlerince çalıştırılan özürlü
sigortalılardan dolayı sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanılması sözkonusu olup, kamu
işyerlerinde (genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile bunlara bağlı
işletmeler, sermayesinin yarısından fazlası bunlara ait olan işyerleri ve diğer kamu işyerlerinde)
çalıştırılan özürlü sigortalılar için, bahse konu sigorta prim teşvikinden yararlanılması mümkün
bulunmamaktadır. Buna göre; mahiyet kodu (1) ve (3) olarak tescil edilen veya resmi nitelikte olduğu
halde (2) mahiyet kodu verilen işyerleri kapsama dahil edilmeyecektir. Mahiyet kodu daha önce (1)
veya (3) olarak verildiği halde, özel sektör işyeri olduğu iddia edilerek bu Kanunla getirilen teşvikten
yararlanmak isteyen işverenlerin durumları üniteler tarafından mevzuat çerçevesinde araştırılacak ve
sonucuna göre işlem yapılacaktır.
Yine, anılan maddenin dördüncü fıkrası uyarınca, yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi
çalıştırılması yasak olduğundan, sözkonusu faaliyetleri yürüten işyerlerinde fiilen yer altı ve su altı
işlerinde çalıştırılanlardan dolayı sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanılması mümkün
olamayacaktır.
2.2- Özürlü Statüsünde Çalıştırılan Sigortalılara İlişkin Yapılacak Başvurunun Şekli ve
İstenilecek Belgeler;
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde düzenlenen teşvikten yararlanmak isteyen
işverenlerin; Türkiye İş Kurumu İl/Şube Müdürlüklerinden onaylatacakları ve özürlü statüsünde
çalıştırdıkları sigortalıların TC kimlik numarasını, ad-soyadını, İş Kurumuna tescil tarihini, kontenjan
dahilinde/korumalı işyerinde/kontenjan fazlası olarak/yükümlü olunmadığı halde çalıştırma
durumlarını ihtiva eden (Ek-1)’de yer alan belgenin aslını işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik
İl/Merkez Müdürlüklerine ibraz etmeleri gerekmektedir.
İşyerinde kontenjan fazlası olarak veya yükümlü olunmadığı halde çalıştırılan özürlü
sigortalıların, daha sonra kontenjan dahilinde çalıştırılmaya başlanılması durumunda bu değişikliğin
yine Türkiye İş Kurumu İl/Şube Müdürlüklerinden onaylatılacak (Ek-1)’de yer alan belge ile
belgelenmesi gerekmektedir.
İşverenler, işyerinde çalıştırdıkları özürlü sigortalıların tamamının son durumlarını göstermek
üzere Türkiye İş Kurumu İl/Şube Müdürlüklerinden onaylatacakları (Ek-1)’de yer alan belgeyi, her
yılın Ocak ayı içinde Kuruma ayrıca ibraz edeceklerdir.
Korumalı işyerlerinde çalıştırılan özürlü işçilerden dolayı teşvikten yararlanmak isteyen
işverenler ayrıca, işyerlerinin korumalı işyeri statüsünde olduğuna ilişkin belgenin aslını veya ilgili
Türkiye İş Kurumu İl/Şube Müdürlüğünce onaylanmış suretini işyerinin işlem gördüğü Sosyal
Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne ibraz edeceklerdir.
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi 1/7/2008 tarihi itibariyle değiştirildiğinden anılan
maddenin değiştirilmeden önceki 10 uncu fıkrası uyarınca teşvikten faydalanmakta olan işverenlerin
de, çalıştırmayı sürdürdükleri özürlü sigortalılarından dolayı yeni düzenlemelere göre sigorta primi
işveren hissesi prim teşvikinden yararlanabilmeleri için (Ek-1) belgeyi Kuruma vermeleri
gerekmektedir.
2008/ Temmuz ayına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinden başlamak üzere, 4857 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında Kuruma bildirilecek olan özürlü sigortalılara ilişkin aylık prim
ve hizmet belgesinden önce, (Ek-1) belgelerinin Kuruma verilmesi gerekmektedir. Sözkonusu
belgeler Kuruma ibraz edilmediği sürece anılan maddede düzenlenen sigorta primi işveren hissesi
teşvikinden yararlanılması mümkün olamayacaktır.
Örnek 1- Özürlü işçi çalıştırmakla yükümlü olmayan işveren tarafından 18/8/2008 tarihinde işe
başlatılan özürlü bir sigortalı için, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında sigorta primi
işveren hissesi teşvikinden faydalanılmak istenildiği varsayıldığında, 2008/Ağustos ayına ait aylık
prim ve hizmet belgesinin yasal süresi içinde Kuruma verilmesinden önce bu sigortalıya ilişkin
(Ek-1)’de yer alan belgenin işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne ibraz
edilmesi halinde, sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanılabilecektir.
Yer altı ve su altı işleri ile iştigal edilen işyerlerinde, madde kapsamına girecek nitelikte özürlü
işçi çalıştırıldığından bahisle 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamındaki sigorta primi
işveren hissesi teşvikinden faydalanılmak istenilmesi halinde, bahse konu özürlü sigortalıların fiilen
yer altı ve sualtı işlerinde çalıştırılmadıklarının iş sözleşmesi ile ayrıca belgelenmesi gerekmektedir.
2.3- Başvuru Üzerine Sosyal Güvenlik İl/ Merkez Müdürlüklerince Yapılacak İşlemler;
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde öngörülen sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanılabilmesi için, özürlü sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin;
-Aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla sigortalı çalıştıran işyeri işverenlerince, kontenjan
dahilinde çalıştırdıkları özürlü sigortalılar için 14857 sayılı Kanun türü, kontenjan fazlası olarak
çalıştırdıkları özürlü sigortalılar için 54857 sayılı Kanun türü,
- Korumalı işyeri işverenlerince, 14857 sayılı Kanun türü,
- Özürlü sigortalı çalıştırmakla yükümlü olmayan işverenlerce ise, 54857 sayılı Kanun türü,
seçilmek suretiyle, Kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir.
Aylık prim ve hizmet belgelerinin 14857 veya 54857 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle
Kurumumuza gönderilebilmesi için, işverenlerin, (Ek-1)’de yer alan belge ile birlikte işyerinin bağlı
bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne müracaat etmeleri gerekmektedir.
Yapılan müracaatlar üzerine, sistem üzerinde gerekli kodlamanın yapılması amacıyla sözkonusu
belge, supervizöre intikal ettirilecektir. Supervizör tarafından işveren sistemi ana menüden 9-1-3-10
nolu seçenekler işaretlenmek suretiyle erişilen “4857/30. MADDE KAPSAMINDA ÖZÜRLÜ

SİGORTALI ÇALIŞTIRAN İŞYERLERİ GİRİŞ” menüsü vasıtasıyla
İşlem Kodu : _ (E=Ekleme, I=İnceleme, S=Silme)
İşyeri Sicil No: _ ____ 01 __ _______ 006 __ – __
İşyeri Ünvanı :
Hazine Payı : _ (1:Kontenjan dahilinde/Korumalı İşy.Özürlü Sigortalı-%100
2:Zorunluluk Dışı Özürlü Sigortalı-%50)
Başvuruda bulunan işverene ait işyeri sicil numarası sisteme girildikten sonra,
- % 3 oranında özürlü çalıştırmakla yükümlü olan özel sektör işyerleri ile korumalı işyerleri
için Hazine Payı bölümüne 1 kodu (“Hazine Payı : 1 Kontenjan dahilinde/Korumalı İşy.Özürlü
Sigortalı-%100)”,
- Özürlü sigortalı çalıştırmakla yükümlü olmadığı halde özürlü sigortalı çalıştıran işyerleri için
Hazine Payı bölümüne 2 kodu (Hazine Payı : 2 Zorunluluk Dışı Özürlü Sigortalı-%50),
verilecektir.
Sistem üzerinde gerekli kodlama yapıldıktan sonra, başvuru formu işyeri dosyasında muhafaza
edilmek üzere Sigorta Primleri Servisine gönderilecektir.
2.4- Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin Verilmesi, Hazinece Karşılanacak Olan İşveren
Hissesi Sigorta Priminin Hesaplanması ve Primlerin Ödenmesi;
2.4.1. Aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmesi;
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde öngörülen sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanmak amacıyla yapılan başvurular üzerine 2.3 nolu bölümde açıklandığı şekilde gerekli
kodlama yapıldıktan sonra,
-Aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla sigortalı çalıştıran işyeri işverenleri, kontenjan
dahilindeki özürlü sigortalılarını 14857 sayılı Kanun türünü seçmek suretiyle sigorta primi işveren
hissesi teşvikinden % 100 oranında, kontenjan haricindeki özürlü sigortalılarını 54857 sayılı Kanun
türünü seçmek suretiyle sigorta primi işveren hissesi teşvikinden % 50 oranında,
- Korumalı işyeri işverenleri, 14857 sayılı Kanun türünü seçmek suretiyle sigorta primi işveren
hissesi teşvikinden % 100 oranında,
- Özürlü sigortalı çalıştırmakla yükümlü olmayan işverenleri ise, 54857 sayılı Kanun türünü
seçmek suretiyle sigorta primi işveren hissesi teşvikinden % 50 oranında,
İstifade edeceklerdir.
Örnek-1 Ankara ilinde faaliyet göstermekte olan (B) Limited Şirketinin 6 tanesi özürlü
statüsünde olmak üzere toplam 56 sigortalı çalıştırdığı varsayıldığında, sözkonusu işyeri işvereninin
çalıştırmakla yükümlü olduğu özürlü sigortalı sayısının 2 olması nedeniyle, aylık prim ve hizmet
belgelerinin, özürlü sigortalılardan 2’si için 14857 sayılı Kanun türü, diğer 4 özürlü sigortalı için
54857 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle gönderilmesi gerekmektedir.
Örnek 2- Balıkesir ilinde faaliyet gösteren (D) Anonim Şirketinin 3’ü özürlü statüsünde olmak
üzere toplam 17 sigortalı çalıştırdığı varsayıldığında, sözkonusu işverenin, özürlü sigortalı çalıştırma
yükümlülüğü bulunmadığından, bahse konu 3 özürlü sigortalıya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesini
54857 sayılı Kanunu türünü seçmek suretiyle göndermesi gerekmektedir.
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamındaki sigorta primi işveren hissesi teşvik
hükümleri, 1/7/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş olup, bu kapsamda alınacak ilk aylık prim ve
hizmet belgesi 2008/Temmuz ayına ilişkin olacaktır.
Bahse konu sigorta primi işveren hissesinin Hazinece karşılanabilmesi için, işverenlerin
çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca vermeleri gereken aylık prim ve
hizmet belgelerini yasal süresi içinde Kuruma vermeleri gerekmektedir. Aylık prim ve hizmet
belgelerinin yasal süresi geçtikten sonra verilmesi halinde, anılan maddede belirtilen işveren hissesi
sigorta primi teşvikinden yararlanılamayacaktır.
İşverenlerin, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamına giren sigortalılara ilişkin
düzenledikleri asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içinde e-Bildirge
ortamında Kurumumuza göndermiş olmalarına karşın, daha sonra aynı dönemlere ilişkin yasal süresi
dışında asıl veya ek nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi verilmesi veya bu belgelerin Kurumca
re’sen düzenlenmesi durumunda, sonradan verilen veya Kurumca re’sen düzenlenen aylık prim ve
hizmet belgelerinden dolayı teşvik hükümlerinden yararlanılmasına imkan bulunmamaktadır. Bu
durumda sonradan verilen belgelerdeki sigorta primlerinin sigortalı ve işveren hisselerinin tamamının
gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden tahsili cihetine gidilecektir.
2.4.2. Hazinece karşılanacak olan işveren hissesi sigorta priminin hesaplanması;
4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde, özel sektöre ait;
- Korumalı işyerlerinde çalıştırılan özürlü sigortalılar ile aynı il içinde elli veya daha fazla işçi
çalıştırılmasından dolayı yüzde üç oranında kontenjan dahilinde çalıştırılması gereken her bir özürlü
sigortalı için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin
tamamının,
- Elli veya daha fazla sigortalı çalıştıran işverenlerin kontenjan fazlası olarak çalıştırdıkları
özürlü sigortalılar ile yükümlü olmadıkları halde özürlü sigortalı çalıştıran işverenlerin çalıştırdıkları

her bir özürlü sigortalı için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait
işveren hisselerinin yüzde ellisinin,
Hazinece karşılanması öngörülmüştür.
Buna göre;
– 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 14 üncü maddesine istinaden çıkarılan Korumalı İşyerleri
Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde, normal işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan
özürlüler için meslekî rehabilitasyon ve istihdam oluşturmak amacıyla Devlet tarafından teknik ve
malî yönden desteklenen ve çalışma ortamının özel olarak düzenlendiği işyeri olarak tanımlanan
Korumalı işyerlerinde ve aynı il içinde elli veya daha fazla işçi çalıştırılması nedeniyle çalıştırmakla
yükümlü olunan özürlü sigortalılara ilişkin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta
primine ait işveren hisselerinin tamamının,
– Yükümlü olmadığı halde veya kontenjan fazlası olarak (yükümlü olunandan fazla) özürlü
sigortalı çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları özürlü sigortalılara ilişkin prime esas kazanç alt sınırı
üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisinin,
Hazinece karşılanması suretiyle teşvikten yararlandırılacaktır.
Örnek 1- (C) Kollektif Şti.’nin iş kazası ve meslek hastalığı prim nispetinin (2), çalıştırdığı
toplam sigortalı sayısının 100 ve bu sigortalılardan 7 sinin özürlü olduğu ve her bir özürlü sigortalıdan
dolayı Kuruma bildirilen SPEK tutarının 800,00 YTL olduğu varsayıldığında,
Teşvik dikkate alınmadan özürlü sigortalı için ödenmesi gereken sigorta prim tutarı;
İşveren Hissesi : 34 (prim nispeti) – 14 (sigortalı hissesi) = % 20
800,00 YTL x 20 / 100 = 160,00 YTL
Sigortalı Hissesi: 800,00 YTL x 14 /100 = + 112,00 YTL
Toplam ödenecek prim: 272,00 YTL
* Kontenjan dahilinde çalıştırılan 3 özürlü sigortalının her biri için,
Hazinece karşılanacak olan tutar; (1/7/2008-31/12/2008 dönemi için SPEK aylık alt sınırı:
638,70 YTL)
SPEK alt sınırı x İşveren Hissesi/100 = Hazinece karşılanacak tutar
638,70 YTL x 20/100 = 127,74 YTL
İşverence ödenecek tutar;
(İşveren Hissesi – Hazinece Karşılanacak Olan Tutar) + Sigortalı Hissesi
(160,00 YTL – 127,74 YTL) + 112,00 YTL = 144,26 YTL olacaktır.
* Kontenjan fazlası olarak çalıştırılan (7 – 3) = 4 özürlü sigortalının her biri için,
Hazinece karşılanacak olan tutar;
SPEK alt sınırı x İşveren Hissesi x % 50 = Hazinece karşılanacak tutar
638,70 YTL x 20 / 100 x 50 / 100 = 63,87 YTL
İşverence ödenecek tutar;
(İşveren Hissesi – Hazinece Karşılanacak Olan Tutar) + Sigortalı Hissesi
(160,00 YTL – 63,87 YTL) + 112,00 YTL = 208,13 YTL olacaktır.
2.4.3. Primlerin ödenmesi;
4857 sayılı Kanun türü (14857 ve 54857) seçilmek suretiyle yasal süresi içinde Kuruma verilmiş
olan aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı tahakkuk etmiş sigorta primlerinin işveren hissesine
ait kısmının Hazinece karşılanabilmesi için, aynı aya ilişkin gerek 4857 sayılı Kanun türü seçilerek,
gerekse Kanun türü seçilmeksizin düzenlenmiş aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı tahakkuk
etmiş sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden kısmı ile Hazinece karşılanmayan işveren
hissesine isabet eden kısmın tamamının ödenmesi gerekmektedir.

Sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden kısmı ile işveren tarafından ödenmesi gereken
(Hazinece karşılanmayan) tutarının, yasal süresi içinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde,
gerek işveren tarafından ödenmesi gereken kısma, gerekse Hazine tarafından karşılanması gereken
kısma isabet eden gecikme cezası ve gecikme zammı, işverenden tahsil edilecektir.
Örnek 1– Kontenjan dahilinde çalıştırılan özürlü sigortalıya ilişkin 2008/ Ağustos ayına ait
14857 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle düzenlenmiş ve yasal süresi içinde Kuruma verilmiş olan
aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden tutarın aşağıda belirtildiği şekilde olduğu ve
işveren tarafından ödenmesi gereken tutarın yasal süresi dışında ödenmek istenildiği varsayıldığında,
Sigorta primine
esas kazanç:
Hazinece karşılanacak
tutar:
İşveren tarafından
ödenmesi gereken tutar:
800,00 YTL 124,55 YTL 143,45 YTL
143,45 YTL borç aslı ile birlikte, ödemenin yapıldığı tarihe kadar 124,55 YTL + 143,45 YTL =
268,00 YTL’ye isabet eden gecikme cezası ve gecikme zammı işveren tarafından ödendiği takdirde,
124,55 YTL tutarındaki sigorta primi Hazinece karşılanacaktır.
Örnek 2- Yukarıda belirtilen örnekteki işveren tarafından ödenmesi gereken 143,45 YTL
tutarındaki kısmın 140,00 YTL’sinin yasal süresi içinde ödendiği, kalan kısmının ise yasal süresi
dışında ödenmek istenildiği varsayıldığında, bu defa 3,45 YTL borç aslı ile birlikte, ödemenin
yapıldığı tarihe kadar 124,55 YTL + 3,45 YTL = 128,00 YTL’ye isabet eden gecikme cezası ve
gecikme zammı işveren tarafından ödendiği takdirde, 124,55 YTL tutarındaki sigorta primi Hazinece
karşılanacaktır.
2.5- Diğer Teşvik Kanunlarından Yararlanan İşverenlerin Özürlü istihdamı Teşvikinden
Yararlanmaları;
Diğer teşvik Kanunlarına istinaden sigorta primi işveren hissesi teşviki uygulamasından
yararlanmakta olan işverenlerin, teşvik kapsamına giren özürlü sigortalılarından dolayı aynı dönem
için ve mükerrer olarak 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde öngörülen teşvikten yararlanmaları
mümkün bulunmamaktadır.
Örnek- (D) Anonim Şirketinin, ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlayacak olan 22 yaşındaki
özürlü bir kişiyi 15/8/2008 tarihinde işe aldığı varsayıldığında, sözkonusu sigortalıdan dolayı gerek
4447 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesine gerekse 4857 sayılı Kanunun değişik 30 uncu maddesine
istinaden sigorta primi işveren hissesi teşviki şartlarını taşıyan sigortalısından dolayı aynı dönem için
ancak bir teşvik uygulamasından faydalanması sözkonusu olacaktır.
3- Diğer Hususlar:
3.1.4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre, aynı il sınırları
içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin, çalıştırmakla yükümlü olduğu özürlü işçi sayısının
tespitinde toplam işçi sayısı dikkate alındığından, kontenjan dahilinde özürlü sigortalı çalıştırılmasının
sözkonusu olduğu durumlarda özürlü sigortalı hangi işyerinde fiilen çalıştırılıyor ise o işyerinden
Kuruma bildirimi yapılacaktır.
Örnek- Aynı işverene ait Ankara ilinde faaliyet gösteren konfeksiyon işyerinde 65, market
işyerinde 22 sigortalının çalıştırıldığı varsayıldığında; işverenin özürlü sigortalı çalıştırma
yükümlülüğünün tespitinde aynı il sınırları içindeki her iki işyerinde çalıştırılan işçilerin toplamı
dikkate alındığından, örnekteki işveren yönünden bu sayı 87 olacaktır. İlgili mevzuat gereği buna göre
hesaplanan kontenjan dahilindeki özürlü sigortalı fiilen hangi işyerinde istihdam ediliyor ise o
işyerinden Kuruma bildirimi yapılacaktır.
3.2 506 sayılı Kanun kapsamına girecek nitelikte özürlü sigortalı çalıştırılmadığının veya sigorta
primi işveren hissesi teşvikinden % 50 oranında yararlanılması gerektiği halde % 100 oranında
yararlanıldığının anlaşılması halinde, evvelce Hazine tarafından yersiz olarak karşılanmış olan sigorta
prim tutarları, anılan Kanunun 80 inci maddesi dikkate alınmak suretiyle ödeme vadesinin bittiği tarihi
takip eden aydan başlanarak hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenlerden
tahsil edilecektir. 3.3. Aylık prim ve hizmet belgelerini, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde öngörülen
sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanabilmek amacıyla 14857 veya 54857 sayılı Kanun
türünü seçmek suretiyle gönderen işyerlerinin listesi alınarak, bu işyerlerinde anılan Kanun
maddesinde belirtildiği şekilde özürlü sigortalı çalıştırıp çalıştırılmadığı veya sigorta primi işveren
hissesi teşvikinden % 50 oranında yararlanması gerektiği halde % 100 oranında yararlanan işyerlerinin
bulunup bulunmadığı ya da Türkiye İş Kurumu İl/Şube Müdürlüklerince bildirilen kişiler haricinde
bildirimi yapılan kişilerin bulunup bulunmadığı, aylık prim ve hizmet belgeleri ile Türkiye İş Kurumu
İl/Şube Müdürlüklerince onaylanmış (Ek-1) belgeleri karşılaştırılmak suretiyle her ay düzenli olarak
kontrol edilecek ve sonucuna göre işlem yapılacaktır.
3.4- 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde öngörülen sigorta primi işveren hissesi
teşvikinden yararlanmakta olan işverenlerin, her yılın Ocak ayında özürlü sigortalı çalıştırdıklarına
dair (Ek-1) belgelerini Türkiye İş Kurumu İl/ Şube Müdürlüklerinden onaylatarak işyerinin bağlı
bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne ibraz etmeleri gerektiğinden, bu belgelerin her
yılın Ocak ayında ibraz edilmemesi halinde, aylık prim ve hizmet belgelerinin 14857 veya 54857
sayılı Kanun türü seçilerek gönderilmesinin engellenmesi amacıyla daha önce verilmiş olan “kod”
ilgili ünitece kaldırılacak ve bahse konu belgenin yeniden ibrazına kadar bu işverenler söz konusu
Kanunda öngörülen teşvikten yararlandırılmayacaktır.
3.5. 14857 ve 54857 sayılı Kanun çeşidi seçilmek suretiyle düzenlenen aylık prim ve hizmet
belgelerinden dolayı tahakkuk eden işsizlik sigortası primleri hakkında, sigorta primi işveren hissesi
teşviki uygulanmayacaktır.
3.6. Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışanlar, topluluk sigortasına tabi olanlar, yurt
dışında çalışan sigortalılar, aday çırak, çırak ve öğrenciler için 14857 ve 54857 sayılı Kanun çeşidi
seçilemeyecektir.
3.7. Hazinece karşılanan sigorta primleri, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya
maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.
3.8. 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamına giren sigortalılara ilişkin sigorta
primlerinin işveren hissesi Hazinece karşılanabilmesi amacıyla Muhasebe Servislerince yapılacak
olan işlemler, Strateji Geliştirme Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Daire Başkanlığınca ayrıca
açıklanacaktır.
3.9. Devredilen Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığınca yayımlanan 5/12/2003 tarihli, 16-303
Ek sayılı ve 9/3/2005 tarihli, 16-331 sayılı Genelgeler 31/7/2008 tarihi itibariyle yürürlükten
kaldırılmıştır.
Bilgi edinilmesini ve gereğinin buna göre yapılmasını rica ederim.
Ek:1- 4857 sayılı İş Kanunun 30 uncu maddesine göre özürlü sigortalı
çalıştıran işverenlere Türkiye İş Kurumunca verilecek belge

Bu Yazıyı Paylaşın

Bağlantılı Yazılar

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*